Pan American Highway op de fiets

Hallo allemaal,

Deze brief zal wel een beetje schokkerig zijn want we slingeren behoorlijk. Nog twee dagen en het grote avontuur gaat beginnen. Eigenlijk is het al begonnen: het was een regenachtig vertrek. We zouden om 6 uur weg gaan doch het werd middernacht. Om tien uur 's avonds werden we door een kalme stem uit het omroepsysteem verzocht het schip te verlaten, waaraan toe gevoegd werd dat er geen reden tot paniek was. Iedereen dus kalm de kade op. Spoedig werd mijn vermoeden bevestigd: er was op gebeld dat er een bom aan boord was!
Aangezien hij om half elf af zou gaan, mochten we om elf uur weer aan boord. Dat het nog verdere gevolgen voor mij zou hebben kon ik toen nauwelijks vermoeden. Dit ging vooraf aan het vertrek:

De dag na vertrek moesten we tegen een zuider storm opboksen, hetgeen paaltjes pikken, gereduceerde omwentelingen en dus snelheid, doch bovenal een massa zeezieke passagiers betekende. Kotsende mensen overal: in de salons, gangen, eetzalen en hutten. Hard werk voor de bedienden.

De volgende dag was het iets beter en algemeen kwamen er meer passagiers boven water: bleek en hongerig.
De zondag daarna was het al veel rustiger en de salons begonnen zich op maximum capaciteit te vullen.

De m.v. Achille Lauro.

Het is een mooi schip: de oude mv Willem Ruys." Het is zijn laatste reis - 40 jaar oud - doch uiterlijk kan hij nog wel een tijdje mee. Ik slaap in een 4-persoons hut die een stuk ruimer is dan die op de mv Ellinis. Deel de hut met en Braziliaan - 45 jaar oud -, een Uruguayaan - 40 jaar oud - en een Engelsman die 31 is, Mike heet, en ook in Punta Arenas van boord gaat. Is de wereld aan het rondliften. Er zijn trouwens een hele groep jongelui met eendere avontuurlijke oogmerken aan boord. Ook een stel bergbeklimmers. Al spoedig was er een grote kring gevormd van avontuurlijk reizigers. Het is goed om met enigszins gelijkgerichte zielen te praten. De meesten hebben zich liftend een weg van Europa naar Australië gewerkt, aldaar een tijdlang vertoefd om financieel op krachten te komen en thans zich op weg begeven om langs diverse routes en op diverse manieren terug te gaan naar Europa of Noord-Amerika. Met mijn fiets wek ik algemene jaloezie o, want deze mensen bezitten naast een grote liefde voor de natuur ook de wetenschap dat ze een hoop missen als ze er in de trein of auto doorheen suizen.

In Wellington scheen de zon. We hadden drie uur de tijd om de wal op te gaan en dat is niet veel. De kaart aan Gerard toont duidelijk dat het een mooie natuurlijke haven is. Met een kabelbaan een heuvel op geweest en een botanische tuin bewonderd. Na al de grappige groene kleuren die zo typerend zijn voor Australië, was het goed om weer fris groen te zien, gemarkeerd met donkere sparren. Dit keer geen bom aan boord, en we vertrokken om één uur 's maandagsmiddags. Aanvankelijk vrij rustig doch al spoedig begon de deining langer en hoger te worden. Met toenemende zuiderbreedte was een afnemende temperatuur te betreuren, gecombineerd met een gebrek aan zonneschijn. Het schip is voorzien met stabilisatoren en daarmee wordt stampen vrijwel geheel voorkomen als de deining van achteren inkomt, doch op het slingeren heeft het weinig invloed. Ze maakt af en toe behoorlijke halen die met veel gerinkel gepaard gaan. Gelukkig praktisch geen ziezieken aan boord.

Afgelopen vrijdag werd ik via het omroepsysteem verzocht bij de purser te verschijnen. Aldaar bleken zich een zestal passagiers verzameld te hebben, Chilenen die in Punta Arenas van boord gaan. Wat was het geval? Klaarblijkelijk was men tijdens de bompaniek beginnen met lading te lossen en was vergeten , al dan niet opzettelijk, ze weer terug te laden. De ruimbagage van alle Punta Arenas reizigers behoorde erbij. Die staat dus nog in Sydney. Daaronder bevindt zich ook mijn fiets! Gelukkig had ik mijn rugzak met tent, slaapzak en reserveonderdelen aan boord, dus geheel zonder tuirusting zit ik niet. De mensen uit Chili zijn meer gedupeerd want sommigen van hen hebben praktisch hun heler boeltje in Sydney staan. Ik begon al alternatieve plannen te maken, waarbij de volgende de beste mogelijkheden leek te hebben: In Punta Arenas van boord gaan, aldaar proberen een fiets te kopen, bij negatief resultaat naar Buenos Aires te liften, daar een fiets kopen en dan op weg naar Santiago. De kosten van de fiets zou ik op de Flotta Lauro verhalen, en afgezien van een gering tijdverlies zou ik weinig nadeel ondervinden van deze affaire.

Gisteren moest ik echter wederom bij de purser komen, die mij vroeg waar ik mijn bagage wilde hebben: Santiago of Punta Arenas De achter gebleven bagage wordt namelijk per vrachtvliegtuig over gevlogen. Ik heb erop gegokt fat het vlug zal komen en heb gevraagd de fiets naar Punta Arenas te zenden. Daar zal ik dus enige tijd moeten wachten. Kan ondertussen tochten maken naar Vuurland en de Chileense fjordenkust. Als het oponthoud niet al te groot is, zal het dus van weinig invloed zijn op de rest van de reis.

Inmiddels doen geruchten de ronde aan boord van een uit gebroken revolutie in Chili. Dit wordt door de Chilenen aan boord met vreugde begroet, want velen van hen zijn door de slechte omstandigheden veroorzaakt door het huidige regime het land uit gegaan. Wat de effecten ervan voor mijzelf zullen zijn is moeilijk te voorzien. Nou dat is alles zover.

P.S. Heb haast. Geen nieuws over de fiets. Blijf hier voorlopig.
Tot schrijfs. Heb Pa's brief ontvangen.

Een dag vol gebeurtenissen achter de rug. De jongens die me om zes uur gisterenavond op zouden pikken bleken al om half zes vertrokken te zijn. Dus weer aan 't liften geslagen. Kreeg na een wandeling van ongeveer 4 km een lift. Lite me bij 't kruispunt ten noorden van Lago Sarmiento (hemelsblauw meer) afzetten en dacht het nog voor donker tot Lago Azul te brengen. Geen verkeer en ook geen fut om de hele afstand te lopen; halverwege bij een meertje met redelijk schoon water mijn tent op geslagen. Kampvuurtje gemaakt, vlak voor de tent, want er stond een stevige wind. Spagghetti gekookt en een kop bouillonsoep. Te kooi. Uitgeslapen, want 't was zondag. Een kopje zwarte koffie als ontbijt genuttigd. Besloten mijn boeltje op te pakken en terug te liften naar Puerto Natales. Zeker 15 km gelopen. Volkomen uit gedroogd onder een doornenstruikje een siesta gehouden. Moest sterk aan Hagar denken en aan het feit dat 't vandaag zondag was. De Bergrede in het Spaans gelezen, en toen het Onze Vader in het Nederlands gebeden. Stond op, pakte mijn rugzak en wilden hem net op mijn rug gooien, toen er een auto aankwam. Soms denk ik weleens dat de hele wereld om mij heen georganiseerd wordt om mij op mijn wenken tye bedienen. Tot overmaat van vreugd zaten er twee vrienden van de Achillo Lauro achter op de truck, die stopte en ons tot Cierro Castillo bracht. Aldaar met z'n drieën een stevige maaltijd genuttigd. Kon wel lijden na twee dagen praktisch zonder uitgaven. Daarna in mijn eentje richting Puerto Natales opgewandeld. Zij gingen via een landweg naar Argentinië. Eén van hen was twee dagen geleden al even de grens over geweest en kon melden dat er niet gecontroleerd werd hoeveel geld je op gemaakt hebt. Goed nieuws dus. Vol goed moed door een schoon landschap gewandeld. Begin goed aan de rugzak te wennen.Was van plan bij 't eerste het beste riviertje kamp op te slaan, doch kreeg al een lift voor het zover was. Achter op een vrachtwagen naar Puerto Natales gereden. Ontmoette daar een jonge Chileen, die ik eergisteren een kop koffie had aan geboden nadat we samen een eind hadden gelift. Hij wees me nu de weg naar een schappelijk onderkomen voor de nacht. Me met heerlijk warm water gewassen. Zit thans bij het genot van een paar heerlijke koppen, een gezellig muziekje en een knus open haardvuur dit epistel te schrijven, terwijl buiten de gure wind door de stoffige straten raast. (Even terzijde: ik zit mijn dagboek ongeveer 47 jaar later in een gezellige tent in Darwin onder het genot van een lekker kopje koffie in te tikken, terwijl het buiten warm, zeg maar gerust heet, is maar hier binnen is het heerlijk koel)

Nog enkele observaties: winkels zijn bijna uitverkocht, vanwege de recente vrachtwagenchauffeursstaking. Vanmiddag bijv. geen melk bij de koffie, en geen boter bij het brood en geen aardappels bij het vlees. Foto nr. 33 (komt later) toont een lange rij kooplustigen in Punta Arenas voor een van de winkels die net een voorraad aardappels had ontvangen. Vandaag één foto: de twee medelifters achter in de truck; zal wel bewogen zijn.De meeste koeien die hier rondlopen zijn Fries stamboekvee! Veel paarden in de weiden, want die zijn hier een belangrijk middel van vervoer. Enorme slechte wegen. Een apart soort gruis: rond geslepen als stene op het strand doch vol met krassen: moraine-puin, komt van de gltschers. In het algemeen een woest landschap met praktisch geen toeristen en een weelde aan toeristenattracties. Deze tijd van het jaar valt hier praktisch geen regen doch de gure wind blijft doorwaaien. De winters zijn koud met veel sneeuw. 'Ligt op dezelfde breedte als Nederland doch dat betekent op het zuidelijk halfrond een veel kouder klimaat vanwege de nabijheid van Antartica en de afwezigheid van de Warme Golfstroom.

Dat was het voor deze week. Hoop in de volgende brief onderweg op de fiets te zijn.

P.S. Stuur geen post naar Chillán, maar in plaats daarvan naar Buenos Aires. Meer nieuws volgt.

7 December 1972, Rio Gallegos.

Eindelijk begint er schot in de reis te komen. Sinds zondag weer een en ander gebeurt. Maandag terug gelift naar Punta Arenas. Een hoop gelopen. Was in enkele dagen tijd mooi bruin gebrand. Kwam pas laat in de avond aan. In het zelfde hotel geslapen. Dinsdags naar het kantoor van de Flotta Lauro. Kreeg daar te horen dat de fiets per mv Safocean Adelaide van de Royal Interocean Lines naar Buenos Aires vervoerd wordt. Vertrek uit Sydney 2 December. Aankomst B.A onbekend. Zal echter wel een maand mee gemoeid zijn. Problemen dus. Ik trok de conclusie dat er drie mogelijkheden waren: (1) Overtollige bagage zoals fietsonderdelen naar B.A opsturen en zelf naar B.A liften via Argentinië (2) als nummer 1 doch via Chili, dus met de boot naar Puerto Montt en dan naar B.A.. De derde mogelijkheid: Een fiets kopen in Punto Arenas, dan via Argentinië naar B.A. dan fiets verkopen en op de eigen fiets verder. De ene teleurstelling na de andere: Een goede, complete fiets kost me bijna Fl 1000,= ! Een oude fietsbleek niet verkrijgbaar. Wel een redelijk goedkoop frame op de kop weten te tikken. Er bleek hier nergens een stuur, wielen of banden te koop te zijn! Besloten deze onderdelen in Rio Gallegos te kopen. Gisteren dus van Punta Arenas naar Rio Gallegos gelift. Een stoffig stadje met overvolle winkels. Wat een verschil! In een goedkoop hotelletje geslapen. Vanochtend eerst geld gewisseld. Hier hebben ze gelukkig geen zwarte markt voor geld, dus de prijzen zijn voor een fatsoenlijk mens goed te betalen.

Geprobeerd met de R.I.L. in B.A. te telefoneren om de dag van aankomst van de Adelaide te weten te komen, doch alle verbindingen met B.A. bleken verbroken te zijn. Kwam toen de twee liftende vrienden van de Achillo Lauro weer tegen. Toen op een fiets uit. Een complete racefiets gekocht, nieuw voor fl. 200,= Geen versnelling echter. Maar de moeite van de reis wel waard. Heb een busreis naar Punta Arenas geboekt voor morgen. Tot zover 't nieuws. Vervolgens enkele observaties in het algemeen: In Chili gaat de mensheid gebukt onder een communistisch regime dat als gevolg heeft: praktisch lege winkels, mensen povertjes gekleed, onbetaalbare prijzen voor goederen die uitverkocht zijn. In 't algemeen echter opgewekte mensen, geïnteresseerd in hun medemensen en kennelijk niet lijdend onder hun povere levensomstandigheden. In Argentinië volle winkels, goedkope waren, betere en meer auto's op de weg, minder fietsen, alhoewel ze volop te koop zijn, beter bier, doch wonderbaarlijk genoeg: praktisch geen blije gezichten. Stroef is het gepaste woord. Stoffige wegen en huizen zonder enige opsmuk. Grappig hoe voorspoed bijna omgekeerd evenredig is met geluk. Mijn observaties zijn slechts beperkt tot twee stadjes en als zodanig gebrekkig. Beide liggen echter in een uithoek van hun land, en als ik de bovenstaande analyse doortrek, blijkt ze wel juist te zijn. Als ik bijv. de inboorlingen in kleine plaatsjes in Afrika vergelijk met de inboorlingen van Sydney, zie ik het zelfde verschijnsel: een afname van geluk bij een toename van weelde. Tot zover het sociologisch overzicht. Meteorologisch gezien is dit een onaangenaam gedeelte der wereld: een gure wind die hier in Rio Gallegos samen gaat wordt met een stoffige omgeving. Weinig regen echter in deze tijd van het jaar. Geologisch uitert interessant: Vanaf de grens vrij vlak met ettelijke oude vulkanen. De lavavelden zijn duidelijk te herkennen. Ze zijn dan ook niet zo oud als de vulkanen in Frankrijk waar de lava reeds lang verweerd is tot gruis. Op theologisch gebied enkele moedgevende ervaringen op gedaan: alhoewel de bevolking doorgaans R.K. is, bestaat er een grote begeerte naar mijn kleine evangelietjes. Ben al bijna door mijn voorraad heen. Die was gebaseerd op een vlotte tocht naar Santiago, alwaar ik een nieuwe voorraad hoopte aan te schaffen. Doch ook voor dit probleem zal wel een oplossing zijn.

Zatermiddag 9 December 1972, Punta Arenas
Gisteren dus met de bus terug naar Punta Arenas. Alhier bleek het een feestdag te zijn, ter gelegeheid van de eerste communie. Weer in 't zelfde hotel geboekt. Met z'n vieren: mezelf en een vriend van de Achille Lauro en nog twee rondreizende jongelui: een Amerikaan en een Braziliaan. Na een rustige avond een verkwikkende nachtrust. Vanochtend een busreis terug naar Rio Gallegos geboekt en mijn fietsframe weer verkocht. 'Ziet er dus naar uit dat ik maandag aan het fietsen kan gaan. Met een beetje geluk kan ik mijn versnelling op de nieuwe fiets monteren en de route gaat dan via Puerto Montt, Santiago richting Buenos Aires en dan op de oude fiets schuin omhoog naar La Paz in Bolivia. Indien ik echter de versnelling niet kan moteren, fiets ik direct naar Buenos Aires en vandaar via Mendosa, Santiago naar het noorden.

Zondagmiddag, 10 December 1972, Rio Gallegos.
Na een busreis zonder veel schokkende gebeurtenissen weer in Rio Gallegos aan gekomen. 't Is hier bewolkt en bepaald niet warm. Om een indruk van de temperaturen in dit gedeelte van de wereld te geven het volgende:Afgelopen vrijdag, Punta Arenas, max. temp. 9.4 C te 19:00 en -6 C te 06:00 Dus bepaald geen zomer. Ga nu echter spoorslags noordwaards. Heb mijn route min of meer vast gesteld, doch het heeft weinig zin de diverse mogelijkheden op te sommen, aangezien het vanzelf wel zal blijken waar ik geweest ben.

Een goede kaart van heel Zuid Amerika heb ik voor jullie nog niet kunnen kopen. Kaarten zijn hier erg schaars. Ik reis zelf op gekregen kaarten van Argentinië en op Esso kaarten van Chili. Erg goed of compleet zijn ze echter niet. Jullie zullen dus zelf maar een kaart op de kop moeten zien te pikken.

Nou dat is het nieuws zo'n beetje. Tot schrijfs, Nico

Maandag 18 december 1972: 89 km

Bijtijds opgestaan. Fiets opgepakt, ontbeten, kaarten gepost, nog wat inkopen gedaan en toen de RIL in B.A. opgebeld. Draadloos dus veel storing. Kreeg gelukkig een Hollander aan de lijn. De boot waar mijn fiets op zit gaat niet naar B.A en zal dus in Zuid Afrika overgescheept moeten worden. Met welk schip en wanneer het uiteindelijk aankomt, wist hij niet. Toen onderweg. Bij opstaan was het bladstil (klein kunstje want bomen kennen ze hier niet). Later begon het zachtjes te regenen en tegen de tijd dat ik weer op pad ging stond er weer dezelfde gezellige stevig bries als zaterdag. Dus weer zwaar werk. De weg was beter: ongeveer de helft redelijk asfalt en de rest gruis. Na een bergrug beklommen en weer afgedaald te hebben in een uiterst dorre vlakte beland. Begroeide zandduinen (foto nr. 54) en in de verte een uitgestrekt zoutmeer.

Behalve schapen en een soort taaie mussen geen teken van enig leven. Dit duurde ongeveer 30 km. Toen weer bergop. Foto nr. 55 toont een nis met bloemen halverwege de helling. Ter nagedachtenis aan een fataal ongeval. Moest de halve berg oplopen vanwege de wind. Daarna ging alles ineens voorspoedig: vond een waterput even van de weg af met heerlijk water. Pap gemaakt. Der wind draaide net genoeg om nu precies dwarsin te blazen. ’t Ging als vanzelf na alle tegenwind. Luid zingend door een vlak en dor landschap fietsend hoorde ik opeens grappige geluiden. Een drietal lama’s kwamen luid kwekkend op me af lopen. Ik als de bliksem mijn camera tevoorschijn gehaald, en zij er als de weerlicht vandoor. Doch iedere keer als ik riep, stopten ze om te luisteren. Te ver echter om een foto van te nemen. (Llama is Spaans voor: hij roept. Benieuwd of hier enig verband mee bestaat.) Even verder drie struisvogels, en nog wat verder een meertje met een twintigtal flamingo’s. Ook hier niet dicht genoeg bij kunnen komen om een foto van te nemen. Erg mooie vogels trouwens: grotendeels roze, maar met zwarte vleugeltoppen.
In El Salado water bij gevuld en toen nog zo’n 4 km door gefietst. Een mooie zonsondergang. In een droog rivierbed gekampeerd. Soep met spaghetti.

Dinsdag 19 december 1972: 88 km

Een warme dag met net als gisteren een stevige zijwind, ’s ochtens tegen en ’s middags mee. Erg slechte weg. Na ongeveer 55 km was er een motel/restaurant dat verkoeling bracht. Uitgebreid geluncht. Koon van de achteras vervangen. Even verderop was een iets gezelliger uitspatting waar ik mezelf tot half zes achter een paar glazen lauw bier heb vermaakt. Toen begon het iets koeler te worden en bij mezelf denkend: “Wat ik vandaag doe hoef ik morgen niet te doen”, ging het weer verder. Iets afwisselender terrein: lage heuvels waar de weg zich zonder al teveel stijgingen doorheen slingert. Geen windmolens meer. Kleiachtige grond hier waarop het water in grote plassen en kleine meertjes blijft staan. Ongeveer 30 km voorbij het eerste restaurant – Tres Cerros: Drie Heuvels - maakte de trapperas uiterst vreemde geluiden en liep erg aan. “Oei”, dacht ik. Want een reserve trapperas heb ik niet bij me. Afgestapt. Aan een troebel meertje een prachtig plaatsje om te kamperen gevonden: in de luwte van een paar grote rotsen op schoon zand. Mezelf gebaad en de was gedaan. Kampvuur gemaakt en een kop koffie gezet. Geen honger. Moest het bovendien kalm aan doen met drinkwater. Bij de ondergaande zon en de opkomende volle maan geprobeerd om de spiepennen te verwijderen en vervolgens de as te inspecteren, maar kreeg geen van beide pennen los. Draaide voor de grap de trapas eens rond en zie: het liep weer als een spoor! Me te ruste begeven.

Woensdag 20 december 1972: 117 km .

Vroeg op. Koffie gezet.Gewassen. Mezelf voor genomen het kalmpjes aan te doen vanwege de trapp[eras. Na ongeveen een uur rtijden brak de ketting. De reserve keeting – van de andere fiets – paste niet. Te smal. Een pennetje van de reserveketting paste echter wel, alhoewel iets aan de korte kant. Vrij zwaar bewolkt. ’s Ochtends weer wind tegen. Afwisselend landschap. Slechte weg. ’s Middags de eerste watermolen in zicht. Vrij slecht water. Pap gemaakt en wat uit geblazen. Daarna kwam er een bui opzetten die ik vóór kon blijven, doch waarvan het windsysteem de heersende westenwind ophief, zodat er goed door gefietst kon worden. Tijdens de afdaling naar de Rio Deseado de teugels wat teveel gevierd: lekke achterband. De eerste. Band geplakt en mezelf in de rivier gewassen. Heerlijk water. De bui dreef inmiddels voor bij. Daarna verfrist weer verder. Nog 10 km en toen begon een mooie asfaltweg. Toen begon het echter ook weer te waaien. Het windsysteem achter de bui leek de westenwind aan te wakkeren met als resultaat een krachtige wind waartegen ik nauwelijks op kon boksen. 1 Km voorFits Roy (sp?) brak de ketting weer. Gauw gefikst. Dit keer zat het pennetje er nog in. Fits Roy is een gehucht tot bloei gebracht door een Amerikaanse pijpleiding firma die aldaar haar basis heeft. Resultaat: vollekroegen, weinig eten voor veel geld, snauwerige bediening; in ’t algemeen dus een grote-stads mentaliteit. Na mezelf voo gegeten te hebben was het ongeveer 11 uur. Nog een stuk door gefietst want de wind was gaan liggen, de weg gaaf en vlak, de maan vol en ’t landschap oninteressant. Na ongeveer 15 km mezelf achter een paar struiken te ruste gelegd. Voldaan.

Donderdag 21 december 1972: 127 km.

Een goede dag om te fietsen. Vrij koel en weinig wind. Eerst nog een stuk vlakke, rechte weg. Doch toen begon het aantrekkelijker te worden: eerst een heel eind naar beneden. In de bodem van de vallei aan een stilstaand riviertje mezelf opgefrist (foto nr. 56). Daarna weer omhoog. Zonder veel moeite overigens. Bovenaan de top kwam de Atlantische Oceaan in zicht. De weg slingerde zich in mooie grote bochten naar beneden, om ongeveer 10 km voor Caleta Olivia de oceaan te bereiken. Kwam toen een Engels echtpaar tegen, die kop de Achillo Lauro zaten en in B.A. van boord waren gegaan. Reizen per auto rond de wereld. Gezellig koffie gedronken. Troosteloos landschap overigens: kale heuvels begroeid met lage struikjes en droog gras. Hier en daar een jaknikker, want er zit hier olie onder de grond. Stinkend kiezelstrand. Veel zeewier en bijna geen branding. In Caleta Olivia – een middelgroot, armoedig uitziend dorp – van een uitgebreide lunch genoten voor weinig geld. Bij een lokale fietsenmaker een nieuwe achter buitenband en een voorrek laten monteren onder veel bekijks van de plaatselijke jeugd, die vier maanden schoolvakantie heeft! De fietsenmaker was uiterst behulpzaam. Gaf me nog een stel koonpennen (spieën?), een pompslangetje, een stukje ketting, twee sinaasappels en een banaan. Gaf ook nog een korting op de prijs, zodat ik ongeveer fl. 6,= armer een buitenband en de andere genoemde voorwerpen rijker was. Daarna een plezierig stuk langs de oceaan gefietst. Lichte zeebries tegen. Tegen de avond weer de heuvels in. Met de helft van het gewicht naar voren geplaatst en mezelf in een goede conditie – 75 kilo - ging het als vanzelf. Prachtige luchten: donkerblauw en scherp afstekende, zonbelichte heuvels en kapen, een diepblauwe oceaan, vroegen erom om gefotografeerd te worden (foto nr. 57). Vlak voor de afslag naar Comodoro Rivadavia mijn bed gespreid tegen de helling van een heuvel, met uitzicht op de oceaan. Koffie gezet en een bord spaghetti (het laatste restje) met bouillon gekookt. Een zachte avond. Niet lang van het uitzicht genoten, want al gauw viel ik in slaap.

PS Nou, dat was het weer. Zit thans – vrijdagmorgen om ongeveer 9 uur in Comodoro Rivadavia deze brief af te schrijven. Post hem hier. Ga dan verder naar Sarmiento. Als jullie vlug zijn kunnen jullie dus toch nog post naar Chillán sturen. Ben daar D.V. over een kleine twee weken.